သက္ကရာဇ်

(၁) မဟာသက္ကရာဇ်
(၂) သာသနာသက္ကရာဇ်
(၃) ကောဇာသက္ကရာဇ်
(၄) ခရစ်သက္ကရာဇ်
(၅) ဘီစီ
(၆) အေဒီ ဟူ၍ရှိပါသည်၊

(၁) မဟာသက္ကရာဇ်
ဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္တမင်းသား၏ ဘိုးတော် အဉ္စနမင်းကြီးနှင့် ကာလဒေဝီလ ရသေ့တို့ ထားခဲ့သောနှစ်ကို မဟာသက္ကရာဇ် ဟုခေါ်ပါသည်။ အလောင်းတော်ကို မဟာသက္ကရာဇ် (၆၈) ခုနှစ်တွင်မီးရှူးသန့်စင်ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပါသည် ။

(၂) သာသနာသက္ကရာဇ်
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သောနှစ်၊ အရှင်မဟာကဿ ပမထေရ် နှင့် အဇာတသတ်မင်းကြီးတို့ ထားခဲ့သောနှစ်ကို သာသနာသက္ကရာဇ်ဟုခေါ်ပါသည်၊

(၃) ကောဇာသက္ကရာဇ်
မြန်မာသက္ကရာဇ်ဟုခေါ်သော=ကောဇာသက္ကရာဇ်ကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီး ပထမသံဂါယနာတင်သောနှစ်မှစ၍ ရေတွက်လာခဲ့ရာ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)ခုနှစ်အရောက် သရေခေတ္တရာခေတ် သုမုန္ဒရီ မင်းလက်ထက်မှာ ဖြိုခဲ့ပါသည်၊ ထိုမှတဖန် စတင်ရေတွက်လာရာ သက္ကရာဇ် (၅၆၀)ခုနှစ်အရောက် ပုဂံခေတ် ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း လက်ထက်မှာ တစ်ခါဖြိုခဲ့ပြန်ပါသည်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ခေါ်သော ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို နှစ်ခါဖြိုခဲ့ပါသည်၊ ထို့ကြောင့် (၆၂၂) နှင့် (၅၆၀) နှစ်ရပ်ပေါင်းတော့ (၁၁၈၂) ဖြစ်ပါသည်၊ ထိုနှစ်ခါအဖြိုခံရသော သက္ကရာဇ်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ်=ကောဇာသက္ကရာဇ် ဟုခေါ်ပါသည်။

မှတ်ချက်။ ။ ယခုရောက်ဆဲ မြန်မာသက္ကရာဇ်တွင် နှစ်ခါဖြိုခံရသော သက္ကရာဇ်(၁၁၈၂) ထဲ့၍ပေါင်းလိုက်လျှင် သာသနာတော်နှစ် ရပါသည်။

(၄) ခရစ်သက္ကရာဇ်
သာသနာသက္ကရာဇ် (၅၄၄) ခုနှစ် အရောက်တွင် ခရစ်တော်မွေးဖွားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ရေတွက်သောနှစ်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ဟုခေါ်ပါသည်။

မှတ်ချက်။ ။ ယခုရောက်ဆဲ ခရစ်သက္ကရာဇ် ကို (၅၄၄) ပေါင်းလျှင် သာသနာတော်နှစ် ရပါသည်

(၅) ဘီစီ (BC)
ဘီစီ (Before Christ)ဆိုသည်မှာ ခရစ်တော်မပေါ်ခင်ရေတွက်အပ်သော နှစ်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်၊ အလောင်းတော်ကို ဘီစီ(၆၂၃)ခုနှစ်တွင် မီးရှုးသန့်စင်ဖွားမြင် တော်မူခဲ့ပါသည်၊

(၆) အေဒီ (AD)
အေဒီ (Anno Domini) ဆိုသည်မှာ ခရစ်တော်မွေးဖွားပြီးနောက် ရေတွက်အပ်သောနှစ်ဟုအဓိပ္ပါယ်ရပါသည်၊ (Anno Domini) ဆိုသည်မှာ ငါတို့ဘုရားသခင်နှစ်ဟုအဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။

(မှတ်ချက်)
သာသနာတော်နှစ်...
ခရစ်နှစ်..
ပထမသင်္ဂါယနာ.. မှအမှန်။
...
သက္ကရာဇာ... ကစလို့ သက္ကရာဇ်ပါ။
ကျန်.. သာသနာ၊နဲ့ခရစ်တွေကို သက္ကရာဇ်ဟုမသုံးရ။
..
နှစ်...ဟုသာသုံးရပါသည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။

ငွေကြေးမရှိသော်လည်း ပေးကမ်းနိုင်သော အလှူဒါန ခုနှစ်မျိုး

အခါတစ်ပါး၌ လူငယ်တစ်ယောက်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍


“အကျွနု်ပ်သည် မည်သည့် အရာကိုပဲ လုပ်လုပ် မအောင်မမြင် ဖြစ်နေပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့် မအောင်မမြင် ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်သည်။


“အသင်သည် အလှူဒါနမပြုတတ်၍ ဖြစ်သည်” ဟု မြတ်စွာဘုရားက ဖြေကြားတော်မူသည်။


ငွေကြေးတစ်ပြား တစ်ချပ်မှ မရှိသော ဆင်းရဲသား အကျွနု်ပ်ဖို့ မည်ကဲ့သို့ အလှူဒါနပြုနိုင်ပါမည်နည်း။

အသင်ဤသည်ကို မှတ်သားလော့။ တစ်ဦးတစ်ယောက်သောသူသည် ငွေကြေးမရှိသော်လည်း ပေးကမ်းနိုင်သော အလှူဒါန ခုနှစ်မျိုးရှိသည်။


ထိုခုနှစ်မျိုးမှာ ...

၁။ မျက်နှာဟန်အမူအရာဖြင့် အလှူဒါနပြုခြင်း - အပြုံးဖြင့်ဖော်ရွေစွာ ဆက်ဆံခြင်း၊

၂။ နှတ်ဖြင့် အလှူဒါနပြုခြင်း - အားပေးစကား၊ နှစ်သိမ့်စကား၊ ချီးကျူးစကား၊ ညှာတာစကား၊ နွေးထွေးသောစကားများ၊ ပြောဆိုခြင်း။

၃။ စိတ်ဖြင့်အလှူဒါနပြုခြင်း - စိတ်တံခါးကိုဖွင့်၍ သူတစ်ပါးကို ပွင့်လင်းရိုးသားစွာ ဆက်ဆံခြင်း၊

၄။ အမြင်ဖြင့် အလှူဒါနပြုခြင်း - ကောင်းသောစေတနာ အမြင်ဖြင့် သူတပါးကိုကြည့်မြင်တတ်ခြင်း၊

၅။ ကာယလုပ်အားဖြင့် အလှူဒါနပြုခြင်း - ကိုယ်နိုင်နင်းသော လုပ်ဆောင်ပေးမှုဖြင့် သူတစ်ပါးကို ကူညီခြင်း၊

၆။ နေရာထိုင်ခင်း အလှူဒါနပြုခြင်း - လှေစီး၊ ကားစီးသည့်အခါ မိမိထိုင်ခုံနေရာကို အိုမင်းမစွမ်းသူ၊ ကိုယ်ဝန်ရှိသူ၊နှင့် ကလေးငယ်တို့အား မိမိ၏ထိုင်ခုံနေရာကို ထိုင်စေခြင်း။

၇။ နေအိမ်အလှူဒါနပြုခြင်း - မိမိ၏ အိမ်နေရာကိုသူတပါးတို့ အနားယူရန် ပေးကမ်းခြင်း။


မည်သူမဆို ဤအလှူဒါနခုနှစ်မျိုးသောကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပေးကမ်းလေ့ရှိသည့်အကျင့် ကောင်းရှိလျှင် အောင်မြင်ခြင်းသည် ထက်ကြပ်မကွာ လိုက်ပါလာမည်သာဖြစ်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်ရာများ

ဘဒ္ဒကမ္ဘာတွင် ပွင့်တော်မူသော ဘုရား (၅) ဆူ

၁။ ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား

၂။ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား

၃။ ကဿပမြတ်စွာဘုရား

၄။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား

၅။ နောင်ပွင့်တော်မူမည့် အရိမေတ္တေယျမြတ်စွာဘုရား


သာသနာတော် (၃) ရပ်

၁။ ပရိယတ္တိ သာသနာ = ပိဋိကတ်စာပေသင်ကြားခြင်း

၂။ ပဋိပတ္တိ သာသနာ = တရားတော်နှင့်အညီကျင့်ခြင်း

၃။ ပဋိဝေဒ သာသနာ = ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း


ရတနာ (၃) ပါး

၁။ ဘုရား

၂။ တရား

၃။ သံဃာ


အနှစ် (၃) ပါး

၁။ ဒါန

၂။ သီလ

၃။ ဘာဝနာ


ပစ္စည်း (၄) ပါး

၁။ ဆွမ်း

၂။ ဆေး

၃။ သင်္ကန်း

၄။ ကျောင်း


ပါရမီ (၁၀) ပါး

၁။ ဒါန = ပေးလှူခြင်း ။

၂။ သီလ = ကိုယ်နှုတ်စောင့်ထိန်းခြင်း ။

၃။ နေက္ခမ္မ = ကိလေသာတောမှထွက်ခြင်း ။

၄။ ပညာ = အကြောင်းအကျိုး ဆင်ခြင်ထိုးထွင်းသိခြင်း ။

၅။ ဝီရိယ = အားစိုက်ကြိုးစား လုံ့လရှိခြင်း ။

၆။ ခန္တီ = သည်းခံခြင်း ။

၇။ သစ္စာ = ဖြောင့်မတ်/မှန်ကန်ခြင်း ။

၈။ အဓိဋ္ဌာန် = အဓိဋ္ဌာန်တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြတ်သားသောဆန္ဒ ။

၉။ မေတ္တာ = စင်ကြယ်သောချစ်ခြင်း ။

၁၀။ ဥပေက္ခာ = လစ်လျူရှုခြင်း/အသင့်အားဖြင့် ။


စေတနာ (၃) တန်

၁။ ပုဗ္ဗ = ကြိုတင်စေတနာ (မွေးစကနေ အသက် ၃၀ အတွင်း အကျိုးပေးပါတယ် ..)

၂။ မုဉ္စ = ပြုဆဲစေတနာ (အသက် ၃၀ ကနေ ၆၀ အတွင်း အကျိုးပေးပါတယ် .. )

၃။ ပရ = ပြုပြီးစေတနာ (အသက် ၆၀ ကနေ သေတဲ့အချိန်ထိ အကျိုးပေးပါတယ် ..)


ကံ (၃) ပါး

၁။ ကာယကံ = ကိုယ်ဖြင့်ပြုခြင်း

၂။ ဝစီကံ = နှုတ်ဖြင့်ပြုခြင်း

၃။ မနောကံ = စိတ်ဖြင့်ပြုခြင်း


အပါယ် (၄) ပါး

၁။ ငရဲ

၂။ တိရစ္ဆာန်

၃။ ပြိတ္တာ

၄။ အသူရကာယ်


ကပ် (၃) ပါး

၁။ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ် = ငတ်မွတ်ဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်

၂။ သတ္တန္တရကပ် = လက်နက်ဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်

၃။ ရောဂန္တရကပ် = ရောဂါဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်


ရပ်ပြစ် (၈) ပါး

၁။ ငရဲ = ချမ်းသာမှု အလျဉ်းမရှိသော အရပ်။

၂။ တိရစ္ဆာန် = နိဗ္ဗာန်နှင့်ဖီလာ မိုးကိုကျောပေးသော သတ္တဝါ။

၃။ ပြိတ္တာ = ကိုယ်လက်အင်္ဂါ မမျှတသော သတ္တဝါ။

၄။ အသညဇော = ခန္ဓာကိုယ်တစ်ပါးသာရှိ၍ အသက်နာမ်မရှိသော ဗြဟ္မာဘုံ။

၅။ ပစ္စန္တရော = ရတနာသုံးပါး မသိ၊ မရှိသော တောချုံအုံခြား အရပ်။

၆။ မိစ္ဆာဒိဌိ = မှားသောအယူရှိသော လူမျိုးစု။

၇။ ဝိကလိန္ဒြိယ = သစ္စာလေးပါးတရားကို နာကြားရသော်လည်း ဆွံ့အ နားပင်း၍ တရားမသိသူ။

၈။ ဗုဒ္ဓသုညော တိဟေတုကော = အသိအလိမ္မာနှင့်ပြည့်စုံသော်လည်း ဘုရားပွင့်သောကာလနှင့်လွဲ၍ လူဖြစ်ရခြင်း။


ရန်သူမျိုး (၅) ပါး

၁။ ရေ

၂။ မီး

၃။ မင်းဆိုး

၄။ သူခိုး

၅။ မချစ်မနှစ်သက်သောသူ


ဝိပတ္တိတရား (၄) ပါး

၁။ သီလဝိပတ္တိ = သီလပျက်ခြင်း

၂။ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ = အယူပျက်ခြင်း

၃။ အာစာရဝိပတ္တိ = အကျင့်ပျက်ခြင်း

၄။ အာဇီဝဝိပတ္တိ = အသက်မွေးမှုပျက်ခြင်း


ဗျသနတရား (၅) ပါး

၁။ ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးဉာတိတို့ သေကျေပျက်စီးခြင်း။

၂။ ဘောဂဗျသန = ရာထူးဂုဏ်သိမ် စည်းစိမ်ဥစ္စာလျောကျပျက်စီးခြင်း။

၃။ ရောဂဗျသန = အနာရောဂါ နှိပ်စက်ပျက်စီးခြင်း။

၄။ သီလဗျသန = အကျင့်သီလ ပျက်စီးခြင်း။

၅။ ဒိဋ္ဌိဗျသန = အယူဝါဒ လွဲမှားပျက်စီးခြင်း။


ကိလေသာ (၃) ပါး

၁။ လောဘ

၂။ ဒေါသ

၃။ မောဟ


တဏှာ (၃) ပါး

၁။ ကာမ တဏှာ = ကာမဂုဏ်တရားတို့ကို စွဲလမ်းခြင်း။

၂။ ဘဝတဏှာ = ဘဝကိုစွဲလမ်းသော သဿတဒိဌိနှင့်ယှဉ်သည့် တဏှာ။

၃။ ဝိဘဝတဏှာ = ဥစေ ္ဆဒဒိဌိနှင့်ယှဉ်သော ဘဝမရှိဟူသော တဏှာစွဲလမ်းခြင်း။


ကာလ (၃) ပါး

၁။ အတိတ် = လွန်ခဲ့သောကာလ

၂။ ပစ္စုပ္ပါန် = လက်ရှိကာလ

၃။ အနာဂတ် = နောင်ကာလ


အဂတိတရား (၄) ပါး

၁။ ဆန္ဒ

၂။ ဒေါသ

၃။ ဘယာ

၄။ မောဟ


မျက်မှောက်စည်းစိမ်ပျက်စီးကြောင်းတရား (၄) ပါး

၁။ ဣတ္တိဓုတ္တ = မိန်းမလိုက်စားခြင်း။

၂။ သုရာဓုတ္တ = သေသောက်ကြူးခြင်း။

၃။ အက္ခဓုတ္တ = လောင်းကစားခြင်း။

၄။ ပါပမိတ္တသဟ = ယုတ်မာသောမိတ်ဆွေနှင့် ပေါင်းဖော်ခြင်း။


သရဏဂုံ (၃) ပါး

၁။ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ = မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူရျ် ဆည်းကပ်ခြင်း။

၂။ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ = တရားတော်မြတ်ကို ကိုးကွယ်ရာရျ် ဆည်းကပ်ခြင်း။

၃။ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ = သံဃာတော်မြတ်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူရျ် ဆည်းကပ်ခြင်း။


သရဏဂုံပျက်ရသောအကြောင်း (၂) ပါး

၁။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူကိုပြောင်းယူခြင်း

၂။ သေဆုံးခြင်း


သရဏဂုံမပျက်ရသော အကြောင်း(၃)ပါး။

၁။ ဒိဌိတို့အား အဆွေအမျိုးတည်းဟု ရှိခိုးသော်လည်း ရှိပြီး သရဏဂုံ မပျက်။

၂။ အတတ်သင်သော တိတ္ထိတို့အား ဆရာဟု ရှိခိုးသော်လည်း မပျက်၊ (၃)မင်းဧကရာဇ်တို့အား ကြောက်သဖြင့် ရှိခိုးသော်လည်း မပျက်။


အာရုံ (၆) ပါး ကာမဂုဏ်တရားများ

၁။ ရူပါရုံ = အဆင်းအာရုံ

၂။ သဒ္ဒါရုံ = အသံအာရုံ

၃။ ဂန္ဓာရုံ = အနံ့အာရုံ

၄။ ရသာရုံ = အရသာအာရုံ

၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ = အတွေ့အာရုံ

၆။ ဓမ္မာရုံ = တရားသဘောအာရုံ


ပိဋကတ် (၃) ပုံ

၁။ သုတ္တန်

၂။ ဝိနည်း

၃။ အဘိဓမ္မာ


ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားနှင့် ပတ်သက်၍ သိသင့်သောအချက်များ

မြတ်စွာဘုရား၏ ဖခမည်းတော်အမည် = သုဒ္ဓေါဓန

မြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်အမည် = မယ်တော်မာယာ

မြတ်စွာဘုရား၏ မွေးဖွားရာဇာတိ = ကပ္ပိလဝတ်

မြတ်စွာဘုရား၏ ငယ်နာမည် = သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား

မြတ်စွာဘုရား၏ ကြင်ယာတော် = ယသော်ဓရာ

မြတ်စွာဘုရား၏ သားတော် = ရာဟုလာ

မြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားဖက်တော်ခုနှစ်ယောက် = မောင်စံ၊ ခန္ဓိကမြင်း၊ ကာဋ္ဌုဒါရီအမတ်၊ ရွှေအိုးကြီးလေးလုံး၊ ညီတော် အာနန္ဒာ၊ ယသော်ဓရာ၊ ဗောဓိညောင်ပင်


သံဝေဇနိယ (၄) ဌာန

၁။ မြတ်စွာဘုရားဖွားမြင်သည့်အရပ် = လုမ္ဗနီဥယျာဉ်

၂။ ဘုရားအဖြစ်ရောက်တော်မူသောနေရာ = ဗုဒ္ဓဂါယာ

၃။ ဓမ္မစကြာတရားဦးဟောတော်မူသေနေရာ = မိဂဒါဂုန်တော

၄။ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောနေရာ = ကုသိနာရုံ

မိဘဂုဏ်(၁၂)ပါး

မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော သောဏနန္ဒဇာတ်လာ မိဘဂုဏ်(၁၂)ပါး။


၁။ မိဘ ဆိုတာ ကိုးကွယ်ရာ ဗြဟ္မာဖြစ်တော့သည်။


၂။ သွန်သင်ပြသ ဆိုဆုံးမ မိဘ ဆရာ ဖြစ်တော့သည်။


၃။ အလှူခံ ပုဂ္ဂိုလ် မိဘဆို လှူကို လှူရမည်။


၄။ အိမ်စောင့် အိမ်ဦး နတ်မြတ်ထူး အထူးပူဇော်မည်။


၅။ ခြင်ဆီရိုးထဲ လွန်စွာကဲ ချစ်လည်းချစ်ကြသည်။


၆။ မွေးဖွားပို့ဆောင် ဤလူ့ဘောင် ဂုဏ်ရောင်လင်းစေသည်။


၇။ နို့ချို တိုက်ကျွေး မွေးမြူပေး အလေးထားရမည်။


၈။ ယုယ ကြင်နာ ပိုးပမာ မွေးရှာခဲ့ကြသည်။


၉။ ပူပန်ကြီးစွာ စောင့်ရှောက်ကာ ကာကွယ်ပေးကြသည်။


၁၀။ လောကအကြောင်း လူ့အကြောင်း ကောင်းကောင်းညွှန်ပြ သည်။


၁၁။ ယုယပိုက်ထွေး ချော့မြှူပေး နွေးထွေး ကြင်နာသည်။


၁၂။ ရတဲ့ ဥစ္စာ သားသမီးဖို့ပါ ဖွေရှာ ထိန်းသိမ်းသည်။



မိဘတို့သည် သားသမီးအပေါ်တွင် မည်မျှကောင်းကြောင်းကို ထင်ရှားစေသောစာသားများဖြစ်သည်။

အချို့သော သားသမီးတို့သည် မိဘကို ပစ်ပယ်၍ ဘိုးဘွားရိပ် သာ သို့ပို့ထားကြသည်။ အချို့သော

သားသမီးများက မိဘတို့ ကိုစော်ကားကြသည်၊ ထိုသို့သာ သားသမီးများက မိဘကို စော်ကားနေလျှင်

ငရဲရောက်မည်မှာ ဧကန်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ မဖြစ်ရလေအောင် လူတိုင်းသိရှိပြီး လိုက်နာ နိုင်ရန်ရေးသား

လိုက်ရပါသည်။ အထက်ပါစာသားများ၏ အကျယ်ရှင်းလင်း ချက်မှာ


၁။ သားသမီးအပေါ်တွင် ထာဝစဉ် မေတ္တာထားသောကြောင့် ဗြဟ္မာ ဖြစ်ပါသည်။


၂။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဒီလိုစား၊ဒီလိုသွား၊ဒီလိုနေ ဟူ၍ သင်ကြား ပြသပေးသောကြောင့် လက်ဦးဆရာ ဖြစ်သည်။


၃။ မိဘသည် ရပ်ဝေးတွင် စီးပွားရှာ၍ သားသမီးကို ကျွေးမွေး သည်။ သားသမီးကလည်း ထိုသို့ ပြန်လည် လုပ်ကျွေးထိုက် သော အာဟုနေယျ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။


၄။ သားသမီး ရှာဖွေသည်ကို မပျောက်ပျက်အောင် တိုးတက် အောင် စောင့်ရှောက်ပေးသော ပုဗ္ပဒေဝတာ ဖြစ်သည်။


၅။ သားသမီးမမွေးခင် ကတည်းက ကြိုတင်ချစ်ခင်လွန်းသော ကြောင့် သုဟဒ ဟုမည်သည်။


၆။ လူဖြစ်အောင် မွေးဖွားပေးခဲ့သော မိခင်၏ ဂုဏ်ကို ဇနေတ္ထိ ဟုခေါ်သည်။


၇။ နို့ချိုတိုက်ကျွေးခဲ့သော မိခင်၏ ဂုဏ်ကို ပေါသက ဟုခေါ်သည်။


၈။ ယုယကြင်နာစွာ မွေးဖွားပေးခဲ့သော မိခင်၏ဂုဏ်ကို ပေါသေန္တ ဟုခေါ်သည်။


၉။ အမြဲတစဉ် စောင့်ရှောက် နေတတ်သောကြောင့် အာပါဒက ဟုမည်သည်။


၁၀။ လူအကြောင်း၊လောကအကြောင်းကို မိဘများ သိသမျှ သားသမီးများ သိရအောင် ပြောပြသောကြောင့် ဒဿေတာရ ဟုခေါ်သည်။


၁၁။ သားသမီးများကို ချော့ပြော၊နားဝင်အောင် ပြောသော ကြောင့် တောသယန္တိ ဂုဏ်မည်သည်။


၁၂။ ကိုယ်သုံးဖို့ ရှာထားသောပစ္စည်းကို ကိုယ် ကိုယ်တိုင် မသုံးရက်၊ မစားရက်အောင် သားသမီး အတွက် ချန်ထားသော ကြောင့်ရသော ဂုဏ်ကို ဂေါပယန္တိဟုခေါ်သည်။



အရှင်နန္ဒသာရ(သစ္စာရောင်ခြည်)


ref: http://bbfse.org/tayardawmyar/maebagoand12par.pdf

သံဝေဂ အလင်္ကာ (လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး)

သံဝေဂ အလင်္ကာ

နုနယ်ရုပ်ဆင်း၊ ပျိုမြစ်ခြင်းကား၊

အိုမင်းနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ဥစ္စာဆင်မြင်း၊ ပေါများခြင်းကား၊

ယိုယွင်းနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ဝိဉာဏ်ထင်းလင်း၊ သက်ရှင်ခြင်းကား၊

သေခြင်းနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ချစ်ခင်ပေါင်းသင်း၊ ဆက်ဆံခြင်းကား၊

ကွေကွင်းနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


တက်ကြွားကြွကြွ၊ မြင့်လွန်းကလည်း၊

လျှောကျနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ခုံမင်ခယ၊ ချစ်သမျှကား၊

သောကနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ပွဲလယ်ပြင်ပ၊ ချီးမွမ်းကြလည်း၊

ရှုတ်ချနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။


ကြည်သာရွှင်ပြ၊ ချမ်းသာလှလည်း၊

ဒုက္ခနောက်ဆုံး ရှိချေ၏။

ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှု သင်ခန်းစာ ( ၁+၂ )

( သြကာသ ကန်တော့ခန်း )


သြကာသ သြကာသ သြကာသ ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ တည်းဟူသော အပြစ်ခပ်သိမ်း ပပျောက်ငြိမ်း၍ အသက်ရှည်စွာ အနာမဲ့ရေး ရန်ဘေးကင်းကြောင်း ကောင်းမှုမင်္ဂလာ ဖြစ်ပါစေခြင်း အကျိုးငှါ ဘုရားရတနာ, တရားရတနာ, သံဃာရတနာ တည်းဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါး ( မိဘ-ဆရာသမား ) တို့ကို အရိုအသေ လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။


ကန်တော့ရသော ဤကောင်းမှုကံ စေတနာတို့ကြောင့် အပါယ် ၄-ပါး, ကပ် ၃-ပါး, ရပ်ပြစ် ၈-ပါး, ရန်သူမျိုး ၅-ပါး, ဝိပတ္တိတရား ၄-ပါး, ဗျသနတရား ၅-ပါး, အနာမျိုး ၉၆-ပါး, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးတို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်သာဖြစ်၍ မဂ်တရား, ဖိုလ်တရား, နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို လျင်မြန်စွာ ရပါလို၏ အရှင်ဘုရား။



( ဗုဒ္ဓပွင့်ပေါ် ကျေးဇူးတော် )

၁။ ဘုရားရှင်တော်, မပွင့်ပေါ်လျှင်, လူတော်အများ, စိတ်ကောင်းထားလည်း, ဤကားကုသိုလ်, အကုသိုလ်နှင့်, ထိုထိုဘုံဘဝ, မသိရ, များလှအပြစ်တွေ။

၂။ ဘုရားရှင်တော်, ပွင့်ထွန်းပေါ်၍, ဟောဖော်ညွန်ကြား, မြတ်တရားကြောင့်, ဤကားကုသိုလ်, အကုသိုလ်နှင့်, ထိုထိုဘုံဘဝ, သိကြရ, များလှ ကျေးဇူးတွေ။ ( ဗုဒ္ဓ-၁ )



( ဗုဒ္ဓဝါဒီ စွဲ၍တည်မည် )

အိုးမဖုတ်ခင်, အိုးလုပ်စဉ်တွင်, အိုးတွင်နှိပ်ခတ်, တံဆိပ်မှတ်ကား, မပြတ်မစဲ, အိုးပင်ကွဲလည်း, အမြဲတစေ, တည်ရှိနေသို့, ထွေထွေသွေးသား, ကလေးများ၌, ဘုရားတံဆိပ်, ဘာသာစိတ်ကို, ခတ်နှိပ်နိုင်မှ, သက်ဆုံးကျအောင်, ဗုဒ္ဓဝါဒီ, စွဲ၍တည်မည်, ကိုယ်စီ ခတ်နှိပ်နိုင်စေသတည်း။



( ဘုရားဖြစ်တော်စဉ် )

၁။ ပဋိသန္ဓေ ယူခန်း-

သုံးလူ့ရှင်ပင်, ကျွန့်ထိပ်တင်, သောင်းခွင်စကြဝဠာ, နတ်ဗြဟ္မာတို့, ညီညာရုံးစု, တောင်းပန်မှုကြောင့်, ရတုနဂိုရ်, ရွှန်းရွှန်းစိုသည်, ဝါဆိုလပြည့်, ကြွက်မင်းနေ့ဝယ်, ချမ်းမြေ့ကြည်ဖြူ, သန္ဓေယူသည်, နတ်လူငြိမ်းဖို့ ကိန်းပါကိုး။


၂။ ဖွားတော်မူခန်း-

သန္ဓေယူခါ, ဆယ်လကြာသော်, မဟာသက္ကရာဇ်, ခြောက်ဆယ့်ရှစ်ကြုံ, ကဆုန်လပြည့်, သောကြာနေ့ဝယ်, ချမ်းမြေ့စုံညီ, လုမ္ဗိနီ၌, မဟီလှိုက်ဆူ, ဖွားတော်မူသည်, နတ်လူအောင်မြို့ လမ်းပါကိုး။


၃။ တောထွက်တော်မူခန်း-

ဖွားမြင်မြောက်သော်, ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရွယ်, ပျိုနုနယ်၌, သုံးသွယ်ရွှေနန်း, သိမ်းမြန်းပြီးလစ်, ဆယ့်သုံးနှစ်လျှင်, ဘုန်းသစ်လျှံလူ, စံတော်မူ၍, ရွယ်မူနုဖြိုး, နှစ်ဆယ့်ကိုးဝယ်, လေးမျိုးနိမိတ်, နတ်ပြဟိတ်ကြောင့်, ရွှေစိတ်ငြင်ငြို, သံဝေပိုက, ဝါဆိုလပြည့်, ကျားမင်းနေ့ဝယ်, ချမ်းမြေ့ရဂုံ, တောရိပ်လှုံသည်, စုံမြိုင်ပင်ရိပ် ခမ်းမှာကိုး။


၄။ ဘုရားဖြစ်တော်မူခန်း-

တောရပ်မြိုင်ပေါ်, ခြောက်နှစ်ကျော်၍, ခါတော်တဖုံ, ပွင့်ချိန်ကြုံက, ကဆုန်လပြည့်, ဆင်မင်းနေ့ဝယ်, မြေ့ပရမေ, ပလ္လင်ဗွေထက်, ရွှေညောင်တော်ကြီး, ဗိတာန်ထီးနှင့်, မငြီးကြည်ဖြူ, နေတော်မူလျက်, ရန်သူခပင်း, အမိုက်သင်းကို, အလျှင်းပယ်ဖျော်, အလင်းပေါက်က, ထွန်းတော်ဘုန်းတော်, သောင်းလုံးကျော်သည်, သုံးဖော်လူတို့ ငြိမ်းဖွယ်ကိုး။


၅။ ဓမ္မစကြာ တရားဦးဟောခန်း-

ဘုရားဖြစ်ခါ, မိဂဒါသို့, စကြာရွှေဘွား, ဖြန့်ချီသွား၍, ငါးပါးဝဂ္ဂီ, စုံအညီနှင့်, မဟီတသောင်း, တိုက်အပေါင်းမှ, ခညောင်းကပ်လာ, နတ်ဗြဟ္မာအား, ဝါဆိုလပြည့်, စနေနေ့ဝယ်, ကြွေ့ကြွေ့လျှံတက်, ဓမ္မစက်ကို, မိန့်မြွက်ထွေပြား, ဟောဖော်ကြားသည်, တရားနတ်စည် ရွမ်းတယ်ကိုး။


၆။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူခန်း-

တရားနတ်စည်, ဆော်ရွမ်းလည်က, သုံးမည်ဘုံသိုက်, တသောင်းတိုက်ဝယ်, ကျွတ်ထိုက်သသူ, နတ်လူဗြဟ္မာ, သတ္တဝါကို, ခေမာသောင်သို့, ဖောင်ကုတို့ဖြင့်, ဆောင်ပို့ပြီးခါ, ဝါ-လေးဆယ့်ငါး, သက်ကား ရှစ်ဆယ်, စုံပြည့်ကြွယ်က, ရာလေးဆယ့်ရှစ်, သက္ကရာဇ်ဝယ်, နယ်မလ္လာတိုင်း, စံနှိုင်းမယုတ်, ကုသိနာရုံ, အင်ကြင်းစုံ၌, ကဆုန်လပြည့်, အင်္ဂါနေ့ဝယ်, ချမ်းမြေ့နိဗ္ဗူ, စံတော်မူသည်, ဝှန်းဆူသောင်းလုံး ကျော်တယ်ကို။


၇။ တေဇောဓာတ် လောင်တော်မူခန်း-

နိဗ္ဗူစံပြီ, ရှုမအီသား, သိင်္ဂီရွှေလှော်, အလောင်းတော်ကို, ထိုရော်ကဆုန်, လဆုတ်ကြုံ၍, ဂဠုန်နေ့ဝယ်, ခိုးငွေ့မနှော, ဓာတ်တေဇောလျှင်, ရှင်စောဉာဏ်စက်, ဓိဋ္ဌာန်ချက်ဖြင့်, လျှံတက်ကော်ရော်, မီးပူဇော်သည်, မွေတော်ရှစ်စိတ် ကြွင်းတယ်ကို။

( လယ်တီ ဆရာတော်ဘုရားကြီး )



( ဓာတ်တော် နှင့် မွေတော် )

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ အရိုးတော်များကို ဓာတ်သဘောများ ဖြစ်သောကြောင့် ဓာတ်တော်-ဟုခေါ်ဆို၍

ဘုရားရှင်က ကိုးကွယ်ဖို့ရာ အမွေပေးခဲ့သောကြောင့် အမွေတော်-ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။


( မြတ်စွာဘုရား၏ နေ့ထူးနေ့မြတ် ခုနစ်နေ့ )

၁။ ပဋိသန္ဓေ ယူတော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၆၇-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့် ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၂။ ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့် သောကြာနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၃။ တောထွက်တော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၉၇-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့် တနင်္လာနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၄။ ဘုရားဖြစ်တော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၅။ ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောတော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၆။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့ ဖြစ်ပါသည်။


၇။ တေဇောဓာတ် လောင်တော်မူသောနေ့-

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈-ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် ၁၂-ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ဖြစ်ပါသည်။

( မဟာဗုဒ္ဓဝင်- ပဉ္စမတွဲ ၅၅၀ )


( အကျဉ်းဆောင်ပုဒ် )

မ, သိ, ကြ, လတ်၊ တွေး, ဆ, အပ်၊ နေ့မြတ် ခုနစ်ထွေ။

သန်, ဖွား, တော, ပွင့်၊ စက်, စု, သင့်၊ ရှင်ပင့် သာကီဆွေ။


တနည်း လင်္ကာ-

မ, သိ, ကြ, လျှင်, တွေး, ဆ, ဦး။


တနည်း လင်္ကာ-

ကြွက်-သန်၊ ပူး-ဖွား၊ ကျား-တောသွား၊ ဆင်-ဘုရားဖြစ်၊ စက်လှည့်-နာဂ၊ နိဗ်-သီဟ၊ ဂဠု-ဓာတ်မီးလောင်။

( မော်လူး )



( ရတနာသုံးဂုဏ် တို့လွှမ်းခြုံ )

အိပ်ရာဝင်သော် သတိရလို့, ဗုဒ္ဓ-ဓမ္မ-သံဃာရယ်၊

ကိုးကွယ်ပါတယ် စိတ်မှာညွတ်လို့, နှုတ်ပါတွတ်တွတ် ရွတ်ရတယ်။

အိပ်ရာထပြန် တဖန်ထပ်လို့, မှန်မှန်မပြတ် ရွတ်ပါကွယ်၊

ဘေးအန္တရာယ် ရန်စွယ်ကင်းလို့, ကောင်းခြင်းသုခ ရလိမ့်မယ်။

ရမယ် ရမယ်။


( ဘုရားဂုဏ်တော် ၉-ပါး ပါဠိ )

ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ,

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ,

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော,

သုဂတော,

လောကဝိဒူ,

အနုတ္တရော ပုရိသ ဒမ္မသာရထိ,

သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ,

ဗုဒ္ဓေါ,

ဘဂဝါ။


( အနက် )

၁။ အရဟံ-

လွန်ကဲထူးမြတ်သော သီလဂုဏ်, သမာဓိဂုဏ်, ပညာဂုဏ်, ဝိမုတ္တိဂုဏ်, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား။


၂။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ-

သစ္စာလေးပါး ခပ်သိမ်းသောတရားတို့ကို သူတပါးထံ နည်းမခံဘဲ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်အဟုန်အစွမ်းဖြင့် စူးစမ်းရှာဖွေကာ မှန်ကန်စွာ သိတော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၃။ ဝိဇ္ဇာစရဏ သမ္ပန္နော-

ဝိဇ္ဇာမည်သော ဉာဏ်ထူးသုံးပါး ဉာဏ်ထူးရှစ်ပါး, စရဏမည်သော အခြေခံအကျင့်တရား ၁၅-ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၄။ သုဂတော-

သတ္တဝါတို့အား အကျိုးများကြောင်း ဟုတ်မှန်သော စကားကောင်းကိုသာ မြွက်ဆိုတော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၅။ လောကဝိဒူ-

လောက၏အကြောင်းအရာ အလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၆။ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ-

ဆုံးမထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ညွှန်ကြားသွန်သင် ပဲ့ပြင်ဆုံးမမှု၌ အတုမရှိ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၇။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ-

ချမ်းသာရကြောင်း လမ်းကောင်းညွှန်ပြ ဆုံးမတော်မူတတ်၍ လူနတ်တို့၏ ဆရာအစစ် ဖြစ်တော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၈။ ဗုဒ္ဓေါ-

တရားအလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


၉။ ဘဂဝါ-

ဘုန်းတော်အနန္တ, ကံတော်အနန္တ, ဉာဏ်တော်အနန္တ, တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့် လုံးဝဥဿုံ ပြည့်စုံတော်မူပေသော မြတ်စွာဘုရား။


အရဟံ အစရှိသော ကိုးပါးသောဂုဏ်တော်, ဆယ်ပါးသောဂုဏ်တော်, အနန္တဂုဏ်တော်, ကျေးဇူးတော်အပေါင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သက်တော်ထင်ရှား သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားကို ဘုရားတပည့်တော်သည် ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။



( တရားဂုဏ်တော် ၆-ပါး ပါဠိ )

သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော,

သန္ဒိဋ္ဌိကော,

အကာလိကော,

ဧဟိပဿိကော,

သြပနေယျိကော,

ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ။


( သံဃာ့ဂုဏ်တော် ၉-ပါး ပါဠိ )

သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,

ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,

ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,

သာမိစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,

ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,

အာဟုနေယျော,

ပါဟုနေယျော,

ဒက္ခိဏေယျော,

အဉ္ဇလိကရဏီယော,

အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ။


ref: http://www.dhammaflavour.net/2009/09/blog-post_5718.html

ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်ငါးမျိုး

အောက်တန်းစား ဗုဒ္ဓဘာသာ


(၁) ကုလ ဗုဒ္ဓဘာသာ (မိရိုးဖလာကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊

(၂) လာဘ ဗုဒ္ဓဘာသာ (လာဘ်လာဘကို လိုချင်၍ကိုးကွယ်ရသော ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊

(၃) ဘယ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဘေးအန္တရာယ်ကြောက်၍ကိုးကွယ်ရသော ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊


အလတ်တန်းစား ဗုဒ္ဓဘာသာ


(၄) သဒ္ဓါဓိက ဗုဒ္ဓဘာသာ (သဒ္ဓါတရားကိုအရင်းခံ၍ကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊


အထက်တန်းစားဗုဒ္ဓဘာသာ


(၅) ပညာဓိကဗုဒ္ဓဘာသာ (ပညာဉာဏ်နှင့်ယှဉ်၍ကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊



ref: ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် (၅)မျိုးထဲမှ မိမိသည် မည့်သည်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သနည်း.... သိပါသလား